PAANO SINISIRA NG PANINIGARILYO ANG KATAWAN NG TAO?

Hindi maitatangging tunay na laganap na ang bisyong paninigarilyo sa Pilipinas ngayong mga panahong ito. At alam n’yo ba na kada 13 segundo ay isang tao, o isang milyong katao taun-taon, ang namamatay dahil sa paninigarilyo?

Ayon sa tala ng Department of Health (DOH), ang  paninigarilyo ang pinaka-pangunahing  sanhi ng kamatayan sa buong mundo.  Ang paninigarilyo ay sanhi rin ng mga sakit sa puso, baga, kanser, diabetes, hika, osteoporosis at iba pang malalang karamdaman na may kinalaman sa paghinga.

At alam n’yo rin ba na ang sigarilyo ay hindi   lamang nagdudulot ng panganib sa kalusugan ng gumagamit nito  kundi pati na rin sa mga taong nakapaligid sa kanya?  Kadalasan, ang mga anak ng isang naninigarilyo, ay nagkakaroon ng sakit na asthma o iba pang sakit na may kinalaman sa paghinga.

Ayon sa World Health Organization, mahigit kalahati sa kabuuang bilang ng kabataang Pilipino, partikular na iyong mga nasa edad 7 hanggang 15 ay gumon na sa bisyo ng paninigarilyo. Bahagi sila ng itinatayang 40,000 hanggang 50,000 Asian teenagers na maagang natutong manigarilyo at itinuturong isa sa mga dahilan ang kakulangan ng batas laban sa tobacco at walang humpay na promosyon nito sa bansang Pilipinas. 

Sa isinagawang pagsasaliksik, napag-alaman na  isa sa bawat tatlong lalaki na nasa middle age ang namamatay dahil dito.

Pero paano nga ba sinisira ng paninigarilyo ang katawan ng tao? Narito ang ilan sa mga naitalang kadahilanan:

Ang usok ng sigarilyo o tabako ay kinapapalooban ng   4,000 kemikal gaya ng  tar, carbon monoxide at nicotine at marami pang iba na karamihan ay nakapagdudulot ng kanser.

 Ang tar ay may libo-libong kemikal kasama na rito ang nitrogen oxide athydrogen cyanide na pinanggagalingan ng kanser. Nakapagpapadilaw din ito ng ngipin at mga daliri.

Ang carbon monoxide naman ay katulad ng usok na lumalabas sa tambutso ng sasakyan. Ang kemikal na ito, kapag nahalo sa hemoglobin sa daloy ng dugo, ay nagbibigay balakid sa kakayahan ng katawan upang makakuha at makagamit ng oxygen, isang pangunahing sangkap na kailangan ng katawan. 

Ang nicotine naman na  nasa usok ng sigarilyo ay sanhi ng pagka-adik dito at  nakapagpapataas din ng blood pressure. Dahil dito, nagiging mas mabilis ang pagtibok ng puso, at mangangailangan ng mas maraming Oxygen.

 Dahil sa Carbon Dioxode, ang kemikal na nasa usok ng sigarilyo, nababawasan ng 15% ang Oxygen na nakakarating sa puso.

Ang ibang mga kemikal ay pumapasok sa agos ng dugo at humahadlang sa normal na sirkulasyon ng katawan. Dahil sa nababarahan ang mga ugat ay nagkakaroon ng mga sakit at atake sa puso.

Maaari ring magkaroon ng pananakit ng paa, at pamamaga ng hita. Kapag ang mga ugat sa utak naman ang inatake nito, maari ring magkaroon ng problema sa paningin tulad ng pagkabulag.

Sinisira rin  ng paninigarilyo ang katawan sa pamamagitan ng pagkawala ng mga mahahalagang bitamina gaya ng Vitamin B 12 na mahalaga sa function ng katawan lalo pa ng atay.  

Nakapagpapahina ng resistensya ng katawan.

Ang mga naninigarilyo ay nahihirapang huminga, lagging bumabahing at umuubo, sumasakit ang ulo at nagbabago ang pang- amoy at panlasa.         

Ang taong naninigarilyo ay madaling dapuan  ng sipon at trangkaso, pati na rin bronchitis, pneumonia at iba pang malalang sakit sa puso. 

Ang paninigarilyo ay maaaring maging dahilan ng paglapot ng dugo, kanser sa baga, bibig, lalamunan, matris at pantog, katarata, pagkabulag at low birth weight at birth defects ng mga sanggol.

Sa mga babae, ang paninigarilyo habang buntis ay maaaring makasira sa pagbubuntis at panganganak; maaaring makunan o mapaaga ang panganganak ng sanggol at magdulot sa kanya ng kamatayan.  

Ang mga batang  anak  ng  naninigarilyo ay may mas malaking posibilidad na magkaroon ng bronchitis, pneumonia at mga sakit sa puso lalo na sa unang taon. 

Sa pagsisiyasat na isinagawa ng mga dalubhasa, napag-alaman na ang mga naninigarilyo ay nakararanas ng mababang antas ng kasiyahan at life satisfaction kumpara sa mga hindi naninigarilyo.

Ang paninigarilyo  ay nagiging dahilan din ng pagkawala ng kakayahan na makipagtalik. Na­giging inutil sa pakikipag-sex ang mga lalaking naninigarilyo. 

Maaari ring maging sanhi ng pagkabaog ang paninigarilyo.

Ang paninigarilyo ay nagpapataas ng posibilidad ng pagkamatay sa Lung Cancer ng hanggang 20 beses, ayon sa Lung Center of the Philippines. 9 sa 10 taong namamatay sa lung cancer ay naninigarilyo.  

Madaling malagas ang buhok at madaling mangulubot ang balat ng isang taong naninigarilyo.

Ang paninigarilyo ay sanhi rin  ng COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) isang malubhang sakit sa baga na may sintomas ng ubo, plema, hapo, hirap sa paghinga, at panghihina.

Pinapalala rin ng sigarilyo ang iba pang mga sakit sa baga gaya ng hika (asthma).

Ang sigarilyo ay nakapagdudulot din ng   bad breath o mabahong hininga.    

Kapag ikaw ay naninigarilyo  damay pati  pamilya mo sa mga panganib na hatid nito. Ito ang  tinatawag na “second-hand smoke” na nagiging sanhi rin  ng kanser, pulmonya, impeksyon sa tainga, mga problema sa paghinga at iba pa. 

Dahil sa mga nabanggit, patuloy na nanungunang isyu ang paninigarilyo na matagal nang  pinagtatalunan at sinisikap maibsan. Sa katunayan, kung anu-ano nang batas at solusyon ang isinagawa at hanggang ngayon ay patuloy na isinasakatuparan upang labanan o mabawasan man lang ang patuloy na paglaganap ng masamang bisyong ito. Sa kabila nito, nakalulungkot na laganap pa rin sa lipunan at patuloy na tinatangkilik ng marami nating kababayan ang bisyo ng paninigarilyo. Mabuti na lang at hindi sumusuko ang ilang  nagmamalasakit at  patuloy na nagbibigay ng mga suhestyon  sa pagtigil o pagbabawas ng paninigarilyo. Ilan sa nasabing mga suhestyon ay ang mga sumusunod: 

Panindigan ang desisyong pagtigil sa paninigarilyo.

Lumayo sa ibang mga naninigarilyo. Alisin ang lahat ng sigarilyo at ang bawat bakas ng tabako na taglay ninyo. 

Humingi ng tulong at suporta sa pamilya at mga kaibigan sa desisyon ng paghinto. Ito ay makatutulong upang maiwasan n’yo ang tukso at magpapalakas sa inyong desisyon na tumigil na

Kapag nakadama ng kagustuhang manigarilyo ay humanap ng ibang mapagkakaabalahan.

Mag- ehersisyo araw-araw. Makalilinis ito sa baga at makapagbubuti sa kalusugan.

Huwag magpapalipas ng gutom. Kumain ng regular at huwag tatangkaing  magpababa ng timbang habang sinisikap alisin ang bisyong  paninigarilyo.

Kumain ng masusustansiyang pagkain. Ang mga ito ay magaling na lunas laban sa lason ng tabako. 

Bawasan  ang intake ng mga fatty foods kapag itinigil na ang paninigarilyo. Palitan ang mga pagkaing ito ng pasta at potatoes.

Huwag hayaang ang inyong bisyong paninigarilyo ay mapalitan ng panibagong bisyo. 

Lantarang ipakita ang pagkagusto at nararamdamang tuwa ngayong ikaw ay maitururing nang tobacco-free.

Ilagay sa isip na magkakaroon ng  mas mahabang buhay kung ititigil ang paninigarilyo.

Narito naman ang mga positibong aspeto na maaaring mapakinabang kapag itinigil ang paninigarilyo:
• Babalik sa normal level ang  blood pressure sa loob lamang ng  20 minuto matapos itigil ang paninigarilyo.
• Ang  level ng carbon monoxide sa dugo ay agad mababawasan at ibabalik ang oxygen levels sa  normal, sa loob ng  8 oras matapos itigil ang paninigarilyo.
•  2 araw matapos huminto sa paninigarilyo,  lahat ng nikotina na nasa loob  ng sistema ay maaaring mawala.
• 4 na araw matapos huminto sa paninigarilyo, ang daanan ng hingahan o bronchial tube ay magkakaroon ng pagkakataon na makapag-relax. Bilang resulta makakaramdam ng karagdagang lakas dahil sa pagtaas ng energy levels.
•  2 linggo matapos huminto sa paninigarilyo,  magkakaroon ng pagbuti sa sirkulasyon ng dugo at patuloy itong mag-i-improve sa loob ng darating na sampung linggo kung tuluyan nang ititigil ang paninigarilyo. 
• 9 na buwan matapos ihinto ang paninigarilyo, lahat ng problema sa respiratory ay mababawasan kundi man tuluyang gagaling at magkakaroon ng karagdagang 10% ang kapasidad ng inyong baga (lung).
•  5 taon matapos huminto sa paninigarilyo, ang puso at baga ay gagana tulad ng sa hindi naninigarilyo at mababawasan ang posibilidad ng atake sa puso at kanser sa baga.  

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here